100 χρόνια από τη γέννηση του Φιντέλ Κάστρο
“Ανεξαρτησία σημαίνει να έχεις το κεφάλι σου μέσα στο στόμα του λύκου και να του λες άντε γ***σου”
“Η επανάσταση δεν είναι στρωμένη με ροδοπέταλα. Είναι μια μάχη ανάμεσα στο μέλλον και το παρελθόν.”
100 χρόνια από τη γέννηση του Φιντέλ Κάστρο
13 Αυγούστου 1926 – 13 Αυγούστου 2026
Σαν σήμερα, πριν από 100 χρόνια, γεννήθηκε στο Μπιράν της Κούβας ο Φιντελ Αλεχάντρο Κάστρο Ρους, μία από τις πιο εμβληματικές μορφές του παγκόσμιου επαναστατικού και αντιιμπεριαλιστικού κινήματος.
Από τα φοιτητικά του χρόνια στην Αβάνα μπήκε στην πολιτική δράση. Συμμετείχε στις κινητοποιήσεις και στις ένοπλες προσπάθειες ενάντια στις δικτατορίες της Καραϊβικής, ενώ βρέθηκε στην Κολομβία μέσα στην εξέγερση του 1948 και συμμετείχε στην αποτυχημένη εκστρατεία εναντίον του δικτάτορα Τρουχίγιο στον Άγιο Δομίνικο. Μετά το πραξικόπημα του Μπατίστα το 1952, ο αγώνας του πήρε πλέον ανοιχτά επαναστατικό χαρακτήρα.
Το 1953 ηγήθηκε της επίθεσης στους στρατώνες της Μονκάδα η οποία λειτούργησε καταλυτικά για την λαϊκή αφύπνιση και συνειδητοποίηση. Η αποτυχία οδήγησε στη φυλάκισή του, όμως μετά την αποφυλάκισή του κατέφυγε στο Μεξικό. Εκεί γνώρισε τον Τσε Γκεβάρα και μαζί με τον Ραούλ Κάστρο και άλλους επαναστάτες οργάνωσε την επιστροφή στην Κούβα. Ο αντάρτικος στρατός που συγκροτήθηκε στηρίζονταν στην μαζική δουλειά -παράνομη και μη- που ανέπτυξε όλο το προηγούμενο διάστημα το κίνημα της 26ης Ιούλη στους χώρους δουλειάς, στη νεολαία, στην αγροτιά και τις γειτονιές. Το 1956 ξεκίνησε ο ένοπλος αγώνας στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα, που, με τη συμμετοχή και τη στήριξη του κουβανικού λαού, οδήγησε στην ανατροπή του Μπατίστα την 1η Ιανουαρίου 1959.
Η Επανάσταση δεν σταμάτησε στην ανατροπή της αμερικανοκίνητης δικτατορίας. Τσάκισε τον παλιό κρατικό μηχανισμό και τα ιμπεριαλιστικά σχέδια και έχτισε τα θεμέλια για να πάρει ο λαός την κατάσταση στα χέρια του. Προχώρησε σε αναδιανομή της γης, εθνικοποιήσεις και βαθιές αλλαγές στην παιδεία, την υγεία και την κοινωνική πολιτική, αποδεικνύοντας πως ενας άλλος τρόπος οργάνωσης της κοινωνίας είναι εφικτός. Η Κούβα εξαπέλυσε μεγάλη εκστρατεία κατά του αναλφαβητισμού, δημιούργησε καθολικό σύστημα υγείας και επένδυσε στην επιστήμη και τη βιοτεχνολογία, προσανατολίζοντας την οικονομία συνολικά προς τις κοινωνικές ανάγκες.
Την σαφή σοσιαλιστική κατεύθυνση της Κουβας ανακοίνωσε επίσημα ο Φιντελ στην μεγαλειώδη συγκέντρωση-κηδεία των ηρώων που έπεσαν στην μάχη με τους πράκτορες του αμερικανικού ιμπεριαλισμού στον Κόλπο των Χοίρων.
Την ίδια στιγμή, η πρώτη νικηφόρα σοσιαλιστική επανάσταση του 20ου αιώνα στη Αμερικανική ήπειρο βρέθηκε αντιμέτωπη με την επιθετικότητα των ΗΠΑ. Η αποτυχημένη εισβολή 1400 “gringos” -εκπαιδευμένων από την CIA- στον Κόλπο των Χοίρων στις 17/4/1961, ο βάρβαρος οικονομικός αποκλεισμός και τα αλλεπάλληλα σχέδια δολοφονίας σημάδεψαν τις επόμενες δεκαετίες. Ο περίφημος αριθμός των 684 αποπειρών προέρχεται από καταγραφές της κουβανικής αντικατασκοπείας και αφορά σχέδια και απόπειρες εναντίον του Κάστρο.
Ο Φιντέλ και ο Τσε δεν περιορίστηκαν στην Κούβα. Η επαναστατική κυβέρνηση στήριξε εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και κυβερνήσεις στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική, ενώ η Κούβα ανέπτυξε ένα πρωτοφανές για το μέγεθός της δίκτυο διεθνιστικής ιατρικής αλληλεγγύης.
Η μεγαλύτερη, ίσως, παρακαταθήκη της Κουβανικής Επανάστασης βρίσκεται όμως σε κάτι απλούστερο: στη δύναμη του οργανωμένου λαού. Στην απόδειξη ότι ένας λαός μπορεί να κινητοποιήσει ανθρώπους και πόρους για σχολεία, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, επιστήμη και πολιτισμό, βάζοντας στο επίκεντρο τις κοινωνικές ανάγκες και όχι το κέρδος.
Ο Φιντέλ Κάστρο πέθανε στις 25 Νοεμβρίου 2016, σε ηλικία 90 ετών. Έναν αιώνα μετά τη γέννησή του, η ιστορία του παραμένει άρρηκτα δεμένη με την Κουβανική Επανάσταση και με το ερώτημα που αυτή έθεσε στην πράξη: τι μπορεί να πετύχει ένας λαός όταν οργανώνεται και αποφασίζει να πάρει τη ζωή του στα χέρια του;