Για την Παρισινή Κομμούνα και την πρώτη προλεταριακή Έφοδο στον Ουρανό!

Ο Ένγκελς έγραψε ότι η Κομμούνα ήταν “το τσάκισμα της παλιάς κρατικής εξουσίας και η αντικατάστασή της από μια καινούρια, αληθινά δημοκρατική εξουσία” και ότι “τον σοσιαλδημοκράτη φιλισταίο τον πιάνει ξανά ιερός τρόμος όταν ακούει τις λέξεις “δικτατορία του προλεταριάτου”. Ε, λοιπόν, κύριοι, θέλετε να μάθετε τι λογής είναι αυτή δικτατορία; Κοιτάχτε την Παρισινή Κομμούνα. Αυτή ήταν η δικτατορία του προλεταριάτου” (Πρόλογος στο έργο του Μάρξ “Ο Εμφύλιος πόλεμος στην Γαλλία”).

«Το Παρίσι των εργατών με την Κομμούνα του θα γιορτάζεται πάντα σαν δοξασμένος προάγγελος μιας νέας κοινωνίας. Τους μάρτυρές της τους έχει κλείσει μέσα στη μεγάλη της καρδιά η εργατική τάξη. Τους εξολοθρευτές της τους κάρφωσε κιόλας η Ιστορία στον πάσσαλο της ατίμωσης απ’ όπου δεν μπορούν να τους λυτρώσουν μήτε όλες οι προσευχές των παπάδων τους» (Καρλ Μαρξ, “Ο Εμφύλιος Πόλεμος στη Γαλλία”).

Στις 18 Μαρτίου του 1871 πέφτουν οι πρώτες σταγόνες μιας καταιγίδας που έμελλε να συγκλονίσει τον κόσμο. Στους δρόμους και τις γειτονιές του Παρισιού εγκαθιδρύεται η Παρισινή Κομμούνα από το προλεταριάτο της πόλης. Από εκείνη την ημέρα ο ρους της ιστορίας αλλάζει, πλέον στο προσκήνιο βγαίνει η εργατική τάξη, η τάξη των εκμεταλλευομένων, η τάξη του προλεταριάτου.

Με το τέλος του Γαλλοπρωσικού πολέμου, οι εργάτες και οι εργάτριες, που αρνούνται να παραδώσουν τα όπλα τους τόσο στους Πρώσους κατακτητές όσο και στην Τρίτη Γαλλική Δημοκρατία του Θιέρσου, υψώνουν οδοφράγματα και αποπειρώνται να κάνουν την έφοδό τους στον ουρανό. Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, η εργατική τάξη επιχειρεί συνειδητά και οργανωμένα να καταργήσει την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και για 72 ημέρες επιβάλλει με το όπλο στο χέρι το δικαίωμα της να εξουσιάζει η ίδια την τύχη της.

Η γαλλική πρωτεύουσα ξυπνά με την ιαχή «Ζήτω η Κομμούνα». Η εξουσία περνά, έστω και προσωρινά, στα χέρια των εργαζομένων. Όχι ως μια απλή αλλαγή διαχειριστών της ίδιας εξουσίας -όπως απέδειξε η ιστορία ότι κάνουν οι δεξιοί και οι «προοδευτικοί» υπάλληλοι του συστήματος-, αλλά ως ρήξη με τον ίδιο τον μηχανισμό της αστικής κυριαρχίας. Η Κομμούνα δεν «διορθώνει» το παλιό κράτος — αρχίζει να το ξηλώνει και να το αντικαθιστά με μια νέα, εργατική εξουσία.

Μέσα σε συνθήκες πολιορκίας και αδιάκοπου πολέμου, σε μόλις 72 ημέρες, η Κομμούνα παίρνει μέτρα που αποκαλύπτουν τον βαθιά προλεταριακό της χαρακτήρα: καταργεί τον μόνιμο στρατό και την αστυνομία και οπλίζει τον λαό, καθιερώνει αιρετότητα και ανακλητότητα όλων των δημόσιων αξιωμάτων με μισθό εργάτη. Διαχωρίζει την Εκκλησία από το κράτος, κρατικοποιεί όλη την Εκκλησιαστική περιουσία, αφαιρεί από τα σχολεία όλες τις θρησκευτικές εικόνες, προσευχές, δόγματα, καθιερώνει κοσμική και δωρεάν παιδεία, απαγορεύει τη νυχτερινή εργασία των αρτοποιών, καταργεί την γραφειοκρατία και τα πρόστιμα-ληστεία στους χώρους δουλειάς και παραδίδει εγκαταλελειμμένα εργοστάσια στους ίδιους τους εργάτες για να τα λειτουργήσουν. Έκαψε δημόσια την περιβόητη λαιμητόμο (guillotine) μέσα σε λαϊκούς πανηγυρισμούς, νομιμοποίησε όλους τους αλλοδαπούς που είχαν εκλεγεί στην Κομμούνα, (“η κόκκινη σημαία της Κομμούνας είναι σημαία της Παγκόσμιας Δημοκρατίας”, έλεγε το σχετικό διάταγμα) και αντικατέστησε την κοινοβουλευτική αντιπροσώπευση με την αντιπροσώπευση του συμβουλίου της Κομμούνας στην οποία συνυπήρχαν η νομοθετική και εκτελεστική εξουσία κ.α.

Όλα αυτά τα μέτρα δεν ήταν απλώς «μεταρρυθμίσεις». Ήταν τα πρώτα βήματα μιας νέας κοινωνικής οργάνωσης, η έμπρακτη απόδειξη ότι η εργατική τάξη μπορεί να κυβερνήσει χωρίς εκμεταλλευτές. Η Κομμούνα αποτέλεσε την πρώτη ιστορική μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου — μιας εξουσίας πραγματικά δημοκρατικής για τους πολλούς και αμείλικτης απέναντι στους εκμεταλλευτές.

Κι όμως, αυτή η πρώτη έφοδος στον ουρανό πραγματοποιήθηκε σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Η Γαλλία παρέμενε σε μεγάλο βαθμό μικροαστική, οι παραγωγικές δυνάμεις δεν είχαν αναπτυχθεί επαρκώς, ενώ η εργατική τάξη δεν διέθετε ακόμη την απαραίτητη πολιτική οργάνωση και εμπειρία. Δεν υπήρχε ένα ισχυρό επαναστατικό κόμμα, ούτε το μακρόχρονο σχολείο της ταξικής πάλης που θα της επέτρεπε να δει καθαρά τα καθήκοντά της. Δίστασε να βαδίσει αμέσως στις Βερσαλλίες και να καταλάβει την εξουσία σε όλη την χώρα για να μην σηκώσει πάνω της την κατηγορία των αστών ότι προκαλεί εμφύλιο πόλεμο, κάτι που οι αστοί έκαναν ήδη, ενω άφησε άθικτη την Τράπεζα της Γαλλίας. Έτσι, πλήρωσε πολύ ακριβά την μεγαλοψυχία της.

Ακόμη πιο καθοριστικό: η Κομμούνα δεν είχε χρόνο. Από την πρώτη στιγμή βρέθηκε αντιμέτωπη με την αντεπανάσταση. Η κυβέρνηση των Βερσαλλιών, στηριγμένη από ολόκληρη τη μπουρζουαζία, εξαπέλυσε ανελέητη επίθεση. Η Κομμούνα αναγκάστηκε να επικεντρωθεί στην άμυνα, χωρίς να προλάβει να ολοκληρώσει το έργο της, χωρίς να τσακίσει αποφασιστικά τον ταξικό εχθρό.

Εγκαταλειμμένη από τους μικροαστούς συμμάχους της και μισητή από την άρχουσα τάξη, στάθηκε μέχρι τέλους μόνο με τη δύναμη των εργατών. «Μόνο οι εργάτες παρέμειναν πιστοί στην Κομμούνα», πολεμώντας και πεθαίνοντας για τη δική τους εξουσία, για τη χειραφέτηση ολόκληρης της ανθρωπότητας του μόχθου.

Και όταν η αστική τάξη πήρε ξανά το πάνω χέρι, αποκάλυψε το πραγματικό της πρόσωπο. Η Κομμούνα πνίγηκε στο αίμα. Δεκάδες χιλιάδες εκτελέστηκαν, χιλιάδες φυλακίστηκαν και εξορίστηκαν. Το Παρίσι έχασε μια ολόκληρη γενιά από τους καλύτερους εργάτες του. Η μπουρζουαζία πίστεψε ότι «τελείωσε με τον σοσιαλισμό».

Μάταια.

Η ήττα της Κομμούνας δεν ήταν το τέλος, αλλά η αρχή. Η πείρα της έγινε πολύτιμο όπλο στα χέρια του διεθνούς εργατικού και σοσιαλιστικού κινήματος. Απέδειξε ότι η εργατική τάξη δεν μπορεί απλώς να καταλάβει τον παλιό κρατικό μηχανισμό, αλλά πρέπει να τον τσακίσει και να οικοδομήσει έναν νέο. Απέδειξε ότι χωρίς οργάνωση, προετοιμασία και αποφασιστικότητα, η επανάσταση δεν μπορεί να νικήσει — αλλά και ότι χωρίς αυτήν, η ανθρωπότητα δεν μπορεί να απελευθερωθεί.

Το παράδειγμά της δεν ξεχάστηκε. Λίγα χρόνια μετά, ένα νέο εργατικό κίνημα αναδύθηκε, πιο ώριμο, πιο συνειδητό, πιο αποφασισμένο. Το λάβαρο της Κομμούνας σηκώθηκε ξανά.

«…η Κομμούνα αποτελεί θανάσιμη απειλή για τον παλιό κόσμο, τον θεμελιωμένο στην υποδούλωση και στην εκμετάλλευση. Γι’ αυτό η αστική κοινωνία δεν μπορούσε να κοιμηθεί ήσυχα όσο στο δημαρχείο του Παρισιού ανέμιζε η κόκκινη σημαία του προλεταριάτου» όπως θα γράψει ο Ι.Β.Λένιν στο κείμενο του “Στη μνήμη της Κομμούνας” 40 χρόνια μετά και 6 χρόνια πριν την μεγαλύτερη λαϊκή και προλεταριακή επανάσταση που είδε ο κόσμος μας μέχρι σήμερα, την Μεγάλη Σοσιαλιστική Οκτωβριανή Επανάσταση. Μία επανάσταση που θα ήταν αδύνατη εάν οι Παριζιάνες εργάτριες και εργάτες δεν είχαν ανοίξει την πόρτα για την μεγάλη επικράτηση των λαών απέναντι στους δυνάστες τους και την χειραφέτηση του ανθρώπου έστω και για εκείνες τις λίγες 72 ημέρες το 1871.

Η Παρισινή Κομμούνα δεν ανήκει στο παρελθόν. Ανήκει στο μέλλον.
Ήταν ο πρώτος κεραυνός που έσπασε τη σιωπή του κόσμου της εκμετάλλευσης. Ήταν το πρώτο φως που έδειξε τον δρόμο.

Ο σκοπός της δεν πέθανε.
Ζει σε κάθε αγώνα, σε κάθε διεκδίκηση, σε κάθε προσπάθεια για έναν κόσμο χωρίς εκμετάλλευση.

Ζει ως σήμερα, μέσα στον καθένα που προσπαθεί να οργανώσει και να πετύχει την έφοδο στον ουρανό.