Σαν σήμερα, το 1936, δολοφονείται ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα από τον Φρανκικό φασισμό
«Εγώ πάντα θα είμαι στο πλευρό αυτών που δεν έχουν τίποτα και στους οποίους δεν επιτρέπεται καν να απολαύσουν ειρηνικά το τίποτα που έχουν»
Σαν σήμερα, στις 19 Αυγούστου 1936, οι φασίστες του Φράνκο εκτελούν τον μεγάλο Ισπανό ποιητή και θεατρικό συγγραφέα Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Ο Λόρκα είχε ταχθεί ανοιχτά ενάντια στον φασισμό και στα πραξικοπηματικά σχέδια της Φάλαγγας, υπερασπιζόμενος τη Δημοκρατία, την ελευθερία και τους καταπιεσμένους. Στις 17 Αυγούστου 1936 συνελήφθη από φαλαγγίτες στη Γρανάδα και, τα ξημερώματα της 19ης Αυγούστου, οδηγήθηκε στο Βιθνάρ, όπου τουφεκίστηκε μαζί με άλλους κρατούμενους. Το σώμα του δεν βρέθηκε ποτέ. Οι φασίστες επιχείρησαν να δολοφονήσουν όχι μόνο έναν άνθρωπο, αλλά και τη φωνή ενός ποιητή που είχε επιλέξει να βρίσκεται απέναντι στην αντίδραση.
Ο Λόρκα έζησε και δημιούργησε μέσα σε μια κοινωνία βαθιών ταξικών ανισοτήτων, όπου η φτώχεια, η καταπίεση και η εξουσία των προνομιούχων σημάδευαν τη ζωή των λαϊκών ανθρώπων. Η ποίηση και το θέατρό του έδωσαν φωνή στους αποκλεισμένους, στις γυναίκες, στους φτωχούς και σε εκείνους που βρίσκονταν στο περιθώριο μιας άδικης κοινωνίας. Γι’ αυτό και η δολοφονία του από τους φασίστες ήταν μέρος της βίαιης καταστολής που εξαπέλυσε η φρανκική αντίδραση απέναντι σε κάθε προοδευτική, δημοκρατική και λαϊκή φωνή. Ο Λόρκα έπεσε από τις σφαίρες του φασισμού, όμως το έργο του έμεινε ζωντανό. Γιατί η τέχνη που παίρνει θέση απέναντι στην καταπίεση, τον καπιταλισμό, την τυραννία, τον φασισμό και ότι γέννα τα βάσανα του ανθρώπου δεν πεθαίνει μαζί με τον δημιουργό της· περνά από γενιά σε γενιά και συνεχίζει να φωτίζει τον αγώνα των ανθρώπων για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση και καταπίεση.
Πολλοί Έλληνες ποιητές και μουσικοί επηρεάστηκαν βαθιά από τη ζωή, το έργο και τον θάνατο του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Ήδη από το 1933 ο Νίκος Καζαντζάκης μετέφρασε έργο του Λόρκα, πριν ακόμη από τη δολοφονία του, συμβάλλοντας στην πρώιμη γνωριμία του ελληνικού κοινού με την ποίησή του. Ξεχωριστή θέση έχει ο Νίκος Καββαδίας, που έγραψε το 1945 το συγκλονιστικό ποίημα «Federico Garcia Lorca», το οποίο μελοποίησε ο Θάνος Μικρούτσικος και τραγούδησε ο Γιάννης Κούτρας, συνδέοντας τον θάνατο του Ισπανού ποιητή με την Καισαριανή και το Δίστομο. Ο Νίκος Εγγονόπουλος έγραψε το περίφημο ποίημα «Νέα περί του θανάτου του Ισπανού ποιητού Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα στις 19 Αυγούστου του 1936 μέσα στο χαντάκι του Καμίνο ντε λα Φουέντε», ενώ ο Γιάννης Δάλλας έδωσε στην πρώτη ποιητική του συλλογή, το 1948, τον τίτλο Federico Garcia Lorca. Ο Γιάννης Ρίτσος, όπως και άλλοι ποιητές της μεταπολεμικής γενιάς και της Αριστεράς, συναντήθηκε με το έργο και την ποιητική του Λόρκα μέσα σε ένα κοινό αντιφασιστικό και λαϊκό ποιητικό τοπίο. Παράλληλα, ο Νίκος Γκάτσος, ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Κλείτος Κύρου συνέβαλαν αποφασιστικά στη μετάφραση και διάδοση της λορκικής ποίησης στην Ελλάδα, ενώ ο Μίκης Θεοδωράκης μελοποίησε το Romancero Gitano, δίνοντας στη λορκική ποίηση μια νέα, ελληνική και λαϊκή φωνή. Έτσι, ο Λόρκα πέρασε στην ελληνική πολιτιστική μνήμη όχι μόνο ως ένας μεγάλος ποιητής, αλλά και ως σύμβολο της αντίστασης απέναντι στον φασισμό και της τέχνης που στέκεται στο πλευρό των καταπιεσμένων.