«Λευτεριά στον Λαό – Θάνατος στον φασισμό!»

Σαν σήμερα, 27 Μαΐου 1942, δολοφονείται από τους ναζί κατακτητές και τους ντόπιους συνεργάτες τους ο Stjepan Fillipovic, ένας από τους πιο εμβληματικούς παρτιζάνους της γιουγκοσλαβικής αντίστασης και μετέπειτα Εθνικός Ήρωας της Γιουγκοσλαβίας. Λίγα δευτερόλεπτα πριν τον απαγχονίσουν στην πόλη Βάλιεβο της κατεχόμενης Σερβίας, ο 26χρονος κομμουνιστής αγωνιστής ύψωσε τις γροθιές του απέναντι στους δήμιους του λαού και φώναξε: «Smrt fašizmu, sloboda narodu!» — «Θάνατος στον φασισμό, λευτεριά στον λαό!». Η εικόνα του, με το σχοινί περασμένο στον λαιμό και το βλέμμα στραμμένο στον λαό, έμελλε να γίνει σύμβολο της αντιφασιστικής πάλης σε ολόκληρα τα Βαλκάνια και παρακαταθήκη για κάθε λαό που σηκώνει κεφάλι απέναντι στην κατοχή, την εκμετάλλευση και την τυραννία.

Ο Fillipovic υπήρξε διοικητής παρτιζάνικων μονάδων στην περιοχή Tamnavsko-Kolubarski και πήρε μέρος στις μεγάλες μάχες του γιουγκοσλαβικού αντιστασιακού κινήματος απέναντι στις δυνάμεις του ναζισμού, τους Ουστάσι και τους Τσέτνικ συνεργάτες του. Από τα βουνά της δυτικής Σερβίας μέχρι τη Βοσνία και το Μαυροβούνιο, ο λαός της Γιουγκοσλαβίας, με μπροστάρηδες τους κομμουνιστές παρτιζάνους του Τίτο, οικοδόμησε ένα από τα μαζικότερα και αποτελεσματικότερα αντιστασιακά κινήματα στην κατεχόμενη Ευρώπη. Οι απελευθερωμένες περιοχές πλήθαιναν, οι γραμμές ανεφοδιασμού των ναζί χτυπιούνταν διαρκώς και ο αντιστασιακός χάρτης των Βαλκανίων μετατρεπόταν σε πεδίο λαϊκής αυτοοργάνωσης και ένοπλης πάλης. Ο ίδιος ο Fillipovic, ακόμη και μετά τη σύλληψή του από τις κατοχικές δυνάμεις τον Φλεβάρη του 1942, δεν λύγισε ούτε στιγμή, καλώντας μέχρι το τέλος τον λαό να συνεχίσει τον αγώνα.

Εκείνη την περίοδο, τα Βαλκάνια φλέγονταν από εθνικοαπελευθερωτικούς και ταξικούς αγώνες ενάντια στον ναζισμό και τους ντόπιους αστούς συμμάχους του. Από τον ΕΛΑΣ στην Ελλάδα μέχρι τους παρτιζάνους της Γιουγκοσλαβίας και τα αντιστασιακά κινήματα σε Αλβανία και Βουλγαρία, οι λαοί απέδειξαν ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται αλλά κατακτιέται μέσα από οργανωμένη πάλη και θυσίες. Μέσα από τις γραμμές της αντίστασης ατσαλώθηκαν εργάτες, αγρότες, νεολαίοι και γυναίκες, που βγήκαν στο προσκήνιο της ιστορίας όχι μόνο για να πολεμήσουν τον φασισμό, αλλά και για να διεκδικήσουν μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Οι εθνικοαπελευθερωτικοί αγώνες στα Βαλκάνια δεν ήταν απλώς «πατριωτικοί» αγώνες· ήταν βαθιά αντιιμπεριαλιστικοί και ταξικοί, δεμένοι με την προοπτική της κοινωνικής απελευθέρωσης.

Σήμερα, σε μια περίοδο όπου οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί οξύνονται, οι λαοί συνθλίβονται ανάμεσα στη φτώχεια, τον πόλεμο και τον εθνικισμό, ενώ η γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού συνεχίζεται με τη στήριξη ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ, τα λόγια του Fillipovic παραμένουν επίκαιρα όσο ποτέ. Το «Λευτεριά στον λαό – θάνατος στον φασισμό» δεν είναι ιστορικο απολίθωμα, αλλά ζωντανό σύνθημα των λαών που συνεχίζουν να αντιστέκονται. Στα Βαλκάνια που εγκλωβίζονται ανάμεσα στη Σκύλα του ιμπεριαλισμού και τη Χάρυβδη του εθνικισμού, η μόνη ελπίδα βρίσκεται στην κοινή πάλη των λαών, στην αυτοτελή πολιτική δράση της εργατικής τάξης και στον προλεταριακό διεθνισμό. Γιατί όσο υπάρχουν λαοί που σηκώνουν το ανάστημά τους απέναντι στους δυνάστες, η φλόγα της αντίστασης δεν θα σβήσει ποτέ.

ΚΑΙ ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΟΠΩΣ ΤΟ 40’ ΤΗΝ ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΦΑΣΙΣΜΟ ΘΑ ΠΟΛΕΜΑΜΕ ΠΑΝΤΑ

ΤΙΜΗ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ ΣΤΟΥΣ ΑΛΥΓΙΣΤΟΥΣ ΤΗΣ ΤΑΞΙΚΗΣ ΠΑΛΗΣ