«Ποῖος κυβερνᾶ αὐτόν τόν τόπον;;»Σαν σήμερα, η Δολοφονία του αγωνιστή Λαμπράκη το 1963 στην Θεσσαλονίκη.

Η εποχή χαρακτηρίζεται από έντονη πολιτική αστάθεια. Βρισκόμαστε δύο χρόνια μετά τις εκλογές “βίας και νοθείας” του 1961 που ανέδειξαν νικητή τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και την Ε.Ρ.Ε. με την κρατική ασφάλεια και γκρούπες ακροδεξιών παρακρατικών να τρομοκρατούν Έλληνες πολίτες, κομμουνιστές και κομμουνίστριες, αγωνιστές και δημοκράτες ανθρώπους σε μία προσπάθεια να περιορίσουν την δύναμη που απέκτησε η Ε.Δ.Α. (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά) ήδη από τις εκλογές τους 1958, με μία νέα περίοδο “λευκής τρομοκρατίας” που εισάγεται με το σχέδιο “Περικλής” το οποίο εκπονεί η ΚΥΠ από τα μέσα της δεκαετίας τους 1950.

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης, γιατρός και αθλητής στίβου, είχε εκλεγεί βουλευτής Πειραιά συνεργαζόμενος με την Ε.Δ.Α. και υπήρξε ιδρυτικό μέλος της “Ελληνικής Επιτροπής για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη”.

Στις 21 Απριλίου 1963 πραγματοποιείται η πορεία Ειρήνης, 42 χιλιόμετρα Μαραθώνα Αθήνα ενάντια στον πυρηνικό εξοπλισμό. Η πορεία θα απαγορευτεί από την αστυνομία αλλά ο Λαμπράκης καθώς και άλλοι κομμουνιστές αγωνιστές θα σπάσουν τους φραγμούς, θα πραγματοποιήσουν την πορεία και θα ολοκληρώσουν μεγάλο μέρος αυτής υπό συνεχή τρομοκρατία από την κρατική ασφάλεια και παρακρατικούς πριν τελικά συλληφθούν.
Ο Λαμπράκης λίγο αργότερα θα μεταβεί στο Λονδίνο για να υποστηρίξει συγκέντρωση υπέρ της απελευθέρωσης Ελλήνων πολιτικών κρατουμένων όπως του Κομμουνιστική Αντώνη Αμπατιέλου. Παρά τις πιέσεις, η Βασίλισσα Φρειδερίκη που βρίσκονταν στο Λονδίνο εκείνο το διάστημα δεν θα συναντηθεί με κανέναν από τους διαμαρτυρόμενους.
Στις 22 Μαίου 1963 πραγματοποιείται μία εκδήλωση στο κέντρο της Θεσσαλονίκης από την “Ελληνική Επιτροπής για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη” και τον σύνδεσμο “Μπερτραντ Ράσελ”. Έξω από το κτήριο, ήδη από πολύ νωρίς, μαζεύονται παρακρατικά στοιχεία και πλήθος αστυνομικών. Ο κρατικός και παρακρατικός μηχανισμός επιτίθεται και προπηλακιζει όποιον προσεγγίζει το κτίριο της εκδήλωσης. Ο Λαμπράκης τραυματίζεται και κατά την είσοδο του στο κτίριο της εκδήλωσης, όπως επίσης και ο αγωνιστής Γιώργος Τσαρούχας.
Η εκδήλωση ολοκληρώνεται με επιτυχία και ο Λαμπράκης με δύο συντρόφους τους κατευθύνεται προς το ξενοδοχείο που διέμενε όταν στην διασταύρωση Ερμού με Βενιζέλου ένα τρίκυκλο όχημα στο οποίο επιβαίνουν οι παρακρατικοί δολοφόνοι Γκοτζάμανης και Εμμανουηλίδης βγαίνει μέσα από το πλήθος και οι δράστες χτυπάνε τον Λαμπράκη με σιδερολοστό στο κεφάλι. Οι δύο δολοφόνοι φεύγουν ανενόχλητοι με την αστυνομία να μην αντιδρά καθόλου. Μόνο ένας πολίτης θα αντιδράσει ενστικτωδώς, Ο Μανώλης Χατζηαποστόλου, γνωστός και ως “τίγρης” θα πηδήξει στην καρότσα του τρίκυκλου και θα παλέψει για πάνω από ένα χιλιόμετρο με τους δολοφόνους του Λαμπράκης, πριν τελικά τους ακινητοποιήσει με την βοήθεια ενός τροχονόμου που δεν γνώριζε τι είχε προηγηθεί.
Ο Λαμπράκης θα πεθάνει τέσσερις μέρες μετά στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ. Υποστηρικτές του Λαμπράκης θα δηλώσουν την εποχή εκείνη ότι ο αγωνιστής αφέθηκε να πεθάνει εντός του νοσοκομείου.
Οι Γκοτζάμανης και Εμμανουηλίδης θα καταδικαστούν για βαριές σωματικές βλάβες. Την ίδια χρονιά ιδρύεται η “Νεολαία Λαμπράκη” με πρώτο πρόεδρο τον Μίκη Θεοδωράκη.
Η Κυβέρνηση Καραμανλή θα καταρρεύσει σε λιγότερο από έναν μήνα μετά την δολοφονία υπό το βάρος των κατηγοριών για την αγαστή συνεργασία κράτους-παρακράτους και παλατιού, με τον Καραμανλή να δηλώνει από το βήμα της Βουλής λίγο πριν παραιτηθεί
«Ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο…;;»