«Χωρίς επαναστατική θεωρία δεν μπορεί να υπάρξει επαναστατικό κίνημα.»

Σαν σήμερα, στις 22 Απριλίου 1870, στην πόλη Σιμπίρσκ (μετέπειτα «Ουλιάνοφσκ» προς τιμήν του Β.Ι. Ουλιάνοφ-Λένιν) στις όχθες του Βόλγα, γεννιέται ο Βλαντίμιρ Ιλίτς Λένιν, ο φόβος και ο τρόμος της μπουρζουαζίας. Ο άνθρωπος που το όνομά του έμελλε να γίνει σύμβολο για την παγκόσμια εργατική τάξη, πλάι σε εκείνα των Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς. Αυτός που δεν περιορίστηκε στη θεωρία, αλλά την όπλισε και την έφερε στο πεδίο της ιστορίας και της ύλης.

Ο Λένιν υπήρξε ο συνεχιστής και ανανεωτής του μαρξισμού στην εποχή του ιμπεριαλισμού. Μελετώντας σε βάθος το έργο των Μαρξ και Ένγκελς, ανέπτυξε παραπέρα τη θεωρία, θέτοντας τις βάσεις για την οικοδόμηση της νέας κοινωνίας, του σοσιαλισμού. Για εκείνον, η επανάσταση, η διαδικασία της κοινωνικής απελευθέρωσης, δεν ήταν μια απλή υπόθεση αφηρημένων συνθημάτων παντός τόπου και καιρού, αλλά προϋποθέτει οργανωμένη δράση, τη βαθιά μελέτη και ανάλυση του εκάστοτε κοινωνικού σχηματισμού και της εκάστοτε ιστορικής συγκυρίας. Τη συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης.

Δεν ήταν όμως μόνο θεωρητικός. Ο Λένιν συμμετείχε άμεσα στην πάλη για την επαναστατική ανύψωση της εργατικής τάξης. Επέμενε στην αναγκαιότητα συγκρότησης του δικού της κόμματος, ενός κόμματος νέου τύπου, με σαφή προσανατολισμό: την κατάκτηση της εργατικής εξουσίας. «…δώστε μας μια οργάνωση επαναστατών και θα αναποδογυρίσουμε τη Ρωσία!», διακήρυττε, συμπυκνώνοντας τη σημασία της οργάνωσης ως υλικής δύναμης της ιστορίας.

Υπό την καθοδήγησή του, διαμορφώθηκε το μπολσεβίκικο κόμμα, ένα επαναστατικό όχημα που συνέδεσε τη μαρξιστική κοσμοθεωρία με το εργατικό κίνημα και πέτυχε την Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση. Με τη μαρξιστική του διορατικότητα στο τιμόνι, οι επαναστάτες μπολσεβίκοι κατόρθωσαν να μετατρέψουν την όξυνση των κοινωνικών και πολιτικών αντιθέσεων σε επαναστατική κρίση, θέτοντας ανοιχτά το ζήτημα της εξουσίας και της κατάληψης της. Όταν, δηλαδή, απο την αντικειμενική συγκυρία της όξυνσης των αντιθέσεων του διεθνούς ιμπεριαλισμού, προέκυψε επαναστατική κρίση, οι μπολσεβίκοι άδραξαν την ευκαιρία και οργάνωσαν αποφασιστικά τη λαϊκή δράση μέσω των Σοβιέτ, απορρίπτοντας αυταπάτες για ειρηνική μετάβαση.

Η συμβολή του Λένιν δεν περιορίστηκε στα όρια μιας χώρας. Υπήρξε ακούραστος υπερασπιστής του προλεταριακού διεθνισμού, πρωτοστάτησε στην ίδρυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς και επέμεινε στην ενιαία πάλη των κομμουνιστικών δυνάμεων ενάντια στον διεθνή καπιταλισμό αλλά και στο οτι η επαναστατική διαδικασία απαιτεί την ευρύτερη δυνατή συμμαχία κυριαρχούμενων και υπό εκμετάλλευση κοινωνικών δυνάμεων, υπό την ηγεμονία της εργατικής τάξης. Αντιμετώπισε τον ιμπεριαλισμό όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως συγκεκριμένο στάδιο του καπιταλισμού, αποκαλύπτοντας τις αντιφάσεις και τα όριά του.

Ταυτόχρονα, υπήρξε αδιάλλακτος απέναντι σε κάθε διαστρέβλωση και εκφυλισμό της επαναστατικής θεωρίας. Πολέμησε τόσο τον ρεφορμισμό και τον σοσιαλσοβινισμό όσο και τον επαναστατικό τυχοδιωκτισμό και τις αριστερίστικες ονειροφαντασιώσεις, κρατώντας σταθερά τη γραμμή της επιστημονικής ανάλυσης και της οργανωμένης πάλης. Θεωρούσε ως έναν από τους βασικούς όρους για τη επαναστατική διαπαιδαγώγιση του προλεταριάτου -και τη Νίκη της Σοσιαλιστικής Επανάστασης μετέπειτα- την αδιάλλακτη πάλη ενάντια στον οπορτουνισμό. Για τον ίδιο, «ο μαρξιστής βασίζεται στην ταξική πάλη, όχι στην κοινωνική ειρήνη» — μια θέση που τον έφερε σε σύγκρουση με τις άρχουσες τάξεις και τους εκφραστές τους, αλλά και με κάθε μορφή οπορτουνισμού μέσα στο εργατικό κίνημα. Ακριβώς γιατί ήταν επαναστάτης μαρξιστής και όχι βολεμένος μικροαστός ή επαναστάτης της φράσης.

Η θεωρία του Λένιν επιβεβαιώθηκε ιστορικά με την επεξεργασία του για τον ιμπεριαλισμό, αλλά και τον σοσιαλισμό, ως την μόνη ρεαλιστική διέξοδο απο το εκμεταλλευτικό σύστημα του καπιταλισμού. Ως ηγέτης του ΣΔΕΚΡ και επικεφαλής της Κεντρικής του Επιτροπής, καθοδήγησε την Οκτωβριανή Επανάσταση και ήταν ο ηγέτης του πρώτου εργατικού κράτους στον κόσμο, του μεγαλύτερου επιτεύγματος στην μέχρι τώρα ιστορία της εξέλιξης των κοινωνιών. Η Οκτωβριανή Επανάσταση απέδειξε στην πράξη ότι η σοσιαλιστική επανάσταση μπορεί να νικήσει, ακόμη και σε μία χώρα, όταν ωριμάσουν οι αντικειμενικές και υποκειμενικές συνθήκες. Ο Λένιν δίδαξε ότι χωρίς επαναστατικό κόμμα δεν μπορεί να υπάρξει σύνδεση της κομμουνιστικής θεωρίας με το εργατικό κίνημα. Ανέπτυξε μια ολοκληρωμένη αντίληψη για το κόμμα νέου τύπου, ως πρωτοπορία της τάξης, ως οργανωτή και καθοδηγητή της επαναστατικής διαδικασίας. Έτσι, η έννοια της κοινωνικής επανάστασης πέρασε οριστικά από τον ουτοπικό στον επιστημονικό σοσιαλισμό, αποκτώντας υλική υπόσταση.

Μας έμαθε πως ο αγώνας για τη δημοκρατία και τις καθημερινές διεκδικήσεις των εκμεταλλευόμενων αποτελεί αναγκαίο καθήκον των επαναστατών. Με τους μπολσεβίκους και τα σοβιέτ στην εξουσία, για πρώτη φορά στην ιστορία τέθηκαν σε εφαρμογή μέτρα που αφορούσαν άμεσα τις ανάγκες των εργαζομένων: η κατοχύρωση του οκταώρου, η καθολική πρόσβαση στην παιδεία και την υγεία, η ισοτιμία των φύλων και των εθνοτήτων, η αναδιανομή της γης. Η εργατική τάξη πήρε στα χέρια της την εξουσία και επιχείρησε να μετασχηματίσει ριζικά την κοινωνία.

Η επικαιρότητα του Λένιν παραμένει αδιαμφισβήτητη. Σε έναν κόσμο όπου ο άναρχος καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής γεννά εκμετάλλευση, πολέμους, φτώχεια και κοινωνικές ανισότητες και ο οποίος εξακολουθεί να καθορίζει τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων, το έργο και η σκέψη του αποτελούν πολύτιμο εργαλείο κατανόησης και δράσης. Ο μαρξισμός-λενινισμός δεν είναι ένα μουσειακό κατάλοιπο, αλλά ένας ζωντανός, εξελισσόμενος οδηγός για την κοινωνική απελευθέρωση, μονάκριβο τέκνο του ιστορικού και διαλεκτικού υλισμού και της ανάγκης για χειραφέτηση.

Ο Λένιν απέδειξε ότι η επανάσταση είναι υπόθεση συνειδητοποιημένων προλετάριων που αναλαμβάνουν την ευθύνη της ιστορίας. Ότι η εξάλειψη των τάξεων προϋποθέτει σκληρή, οργανωμένη και μακρόχρονη πάλη. Ότι ο δρόμος για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση δεν χαρίζεται, αλλά κατακτιέται.

156 χρόνια μετά τη γέννησή του, το όνομα του Λένιν παραμένει φάρος για το διεθνές εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα. Η διδασκαλία του εξακολουθεί να εμπνέει, να καθοδηγεί και να προκαλεί. Γιατί, όπως ο ίδιος απέδειξε με τη ζωή και τη δράση του, ο πάγος μπορεί να σπάσει και ο δρόμος να χαραχτεί — όταν η θεωρία συναντά την πράξη και η ιστορία περνά στα χέρια εκείνων που την κινούν.